امروز : سه شنبه ، ۴ / ۲ / ۱۳۹۷
کرم ساقه خواربرنج

 

 

کرم ساقه خوار برنج : chilo  supperessalis

تهیه و تنظیم :    لیلا حسنی « مهندس کشاورزی – زراعت و اصلاح نباتات »

و « کارشناس مدیریت حفظ نباتات مازندران »

 

 

 

 

مقدمه :

بر اساس آمار  FAOمیزان خسارت آفات در زراعت برنج 15% ، بیماریها 12% و علفهای هرز حدود 9% می باشد . که در کشور ما ایران میزان خسارت علفهای هرز به مراتب بیشتر از این مقدار        می باشد . متاسفانه حدود 20% از سموم آفتکش در زراعت برنج مصرف می گردد .

کرم ساقه خوار برنج : chilo  supperessalis

این آفت از مهمترین آفت زراعت برنج در شمال ایران به شمار می آید و در تمام نواحی برنجکاری استانهای مازندران و گیلان شیوع دارد .

     پروانه های ماده عموما به رنگ زرد و یا متمایل به قهوه ای می باشند . رنگ پروانه نر تقریبا خاکستری است . پروانه ماده تخمها را در دو ردیف پهلوی هم روی برگ و در امتداد رگبرگها قرار می دهد و روی تخمها توسط ماده قهوه ای رنگی پوشیده می شود . رنگ بدن لارو عموما" قهوه ای متمایل به خاکستری است .

   همانطوریکه از اسم آفت پیدا است کرم مزبور به ساقه برنج حمله می کند و بطور کلی علائم خسارت را در گیاه به دو صورت می توان مشاهده کرد : اگر گیاه جوان مورد حمله قرار گیرد ابتدا برگ میانی آن زرد شده و کم کم خشک می شود که در اصطلاح انگلیسی dead  heart می نامند . در صورتیکه حمله آفت مصادف با زمان خوشه کردن و گل دادن باشد دانه در خوشه تشکیل نشده و منجر به خشکی خوشه می گردد که اصطلاحا" white  head نامیده می شود . آلودگی در شروع تشکیل دانه باعث لاغری و شکنندگی دانه می گردد .

     مرحله اول خسارت را نسل اول آفت بوجود می آورد که با رشد ساقه های جانبی گیاه در مقابل آفت عکس العمل نشان داده و حتی المقدور از کاهش خسارت جلوگیری می شود .

     مرحله دوم خسارت گیاه ، تقریبا در پایان مرحله رویش است و امکان ترمیم خسارت از طریق رشد ساقه های جانبی دیگر وجود ندارد . و ساقه های آلوده در این مرحله در اثر وزش باد شکسته و باعث خراب شدن و از بین رفتن ساقه های سالم مجاور می گردد .

    با توجه به اینکه آفت کرم ساقه خوار برنج پلی فاژ است و علاوه بر برنج به ذرت و دیگر خانواده گندمیان می تواند حمله کند ولی تاکنون در ایران این آفت در فصل رویش فقط روی برنج مشاهده گردیده است . بسیاری از لاروهای آفت از این ساقه های خشک بطرف علفهای هرز سبز و آبدار و یا حاشیه مزرعه مهاجرت نموده و از آنها تغذیه می نمایند .

     کرم ساقه خوار برنج زمستان را در شمال ایران به صورت لارو کامل در داخل ساقه های خشک برنج و یا علفهای هرز اطراف مزرعه بسر می برد . اولین شفیره های حاصل از لاروهای زمستانی در دهه اردیبهشت ماه شکل می گیرد . شفیره بدون پیله بوده و در داخل ساقه های باقیمانده برنج از سال قبل و یا علفهای هرز اطراف مزرعه ، در کنار سوراخی که توسط لارو ایجاد شده است تشکیل می گردد . حداقل حرارت لازم برای شفیره شدن 10 درجه سانتی گراد می باشد . دوره زندگی شفیره ها با حرارت محیط رابطه معکوس دارد و در 15 تا 30 درجه سانتی گراد بین 16 تا 12 روز است . شفیره ها در حرارت بالای 35 درجه آسیب می بینند . فعالیت پروانه ها عموما در شب صورت می گیرد و در ساعت 9 شب به اوج خود می رسد . پروانه های نر و ماده معمولا 24 ساعت بعد از خروج جفتگیری می نمایند . پروانه های نسل زمستانه عموما" تخمها را در قسمت روئی و یا زیرین برگهای فوقانی می گذارند ، در صورتیکه پروانه های نسلهای بعد بیشتر تخمها را در برگهای پائینی و یا روی ساقه در نزدیکی برگ می گذارند . حداقل حرارت برای تفریخ تخم ها 12 – 10 درجه و حداکثر 35 درجه سانتی گراد می باشد . بهترین رطوبت نسبی 100 – 90 درصد و از رطوبت 70 درصد به پائین تخمها صدمه دیده و خروج لارو با اشکال صورت می گیرد . بعد از تفریخ تخمها ، لاروهای سن اول ابتدا از پارانشیم برگ تغذیه کرده و سپس با ایجاد سوراخی از محل غلاف برگ وارد ساقه می شوند و بتدریج لاروها ساقه آلوده را ترک نموده و در بین ساقه های اطراف پخش می شوند . لاروها پس از مدت 21 تا 37 روز که در داخل ساقه برنج تغذیه نمودند به شفیره بدون پیله و قهوه ای رنگ تبدیل شده و هفت روز بعد پروانه های نسل دوم ( بهاره ) از آنها خارج          می گردند . حداکثر پروانه های این نسل از اواخر تیر ماه تا اوایل مرداد ماه ظاهر می گردند . این آفت در شمال ایران 3 – 2 نسل در سال دارد . در مزارعی که زود نشاء شده اند آثار خسارت نسل اول بیشتر است . پروانه های نسل دوم آفت از اواسط تیرماه پدید می آیند و در اواخر تیر تا اوائل مرداد مه به حداکثر اوج خود می رسند . در این زمان بسیاری از انواع برنج در حال خوشه دادن بوده و برنجهای زودرس دارای خوشه اند و بسیاری از خسارت آفت مصون مانده اند . شدت بروز نسل دوم تا اواخر مرداد ماه ادامه دارد . و در صورتیکه نسل سوم آفت ایجاد شود مصادف با برداشت برنج خواهد بود و جز روی برنجهای خیلی دیررس از قبیل واریته آمل یک  خسارت قابل توجهی بوجود نخواهد آمد .

روشهای مبارزه :

الف – مبارزه زراعی پائیزه و زمستانه :

1-  درو محصول مزارع حتی المقدور پائین و نزدیک طوقه گیاه انجام تا هر چه ممکن  است لارو کمتری در مزرعه باقی بماند .

2-  خوشه های بریده شده را بمدت چند روز روی زمین در همان مزرعه نگهدارند تا خشک شود و سپس با خرمنکوبهائی که کلش ها را کاملا خرد می کند و به صورت کاه گندم در     می آورد خرمنکوبی نمایند تا هر چه لارو در داخل ساقه هاست له شده و از بین برود .

3-    کاه و کلش باقیمانده در مزرعه را با دقت کامل بسوزانند .

4-    پس از سوزاندن مزرعه را با تیلر در دو نوبت عمود بر هم شخم نمایند .

5-    زمین شخم زده را هر چه زودتر آب تخت نمایند .

6-    علفهای هرز کنار و حاشیه مزرعه که پناهگاه لاروها در زمستان می باشند کنده و بسوزانند .

7-  از خزانه های برنج همه روزه بازرسی کرده تا چنانچه پروانه ها تخمریزی کرده باشند برگهای آلوده چیده و از بین ببرند .

8-    از انتقال نشاهائیکه آلوده و یا مظنون به آفت  به زمین اصلی خودداری شود .

9-  حتی المقدور از ارقام زودرس جهت کشت استفاده شود و چنانچه ممکن است خزانه ها را با نایلون محفوظ کنند تا نشاءها زودتر برای کشت آماده گردد .

10-در بهار و موقع خروج پروانه ها باید مزرعه دارای تله نوری باشد .

ب – مبارزه شیمیائی :

جهت بکارگیری از سموم حشره کش بهتر است ضمن آگاهی کامل از تاریخ ظهور حشرات ،      تله های فرمونی یا نوری در محلهای معینی نصب گردد و از سموم شیمیائی زیر استفاده گردد : 

1-    آفوناک + لیندین 10 درصد ( گرانول ) 35کیلوگرم در هکتار در دو نوبت « نسل اول و دوم »

2-    دورسبان 8 درصد ( گرانول ) 15 کیلوگرم در هکتار در دو نوبت « نسل اول و دوم »

3-    دیازینون 10 درصد ( گرانول ) 15 کیلوگرم در هکتار در دو نوبت اول و 20 کیلوگرم در هکتار در نوبت دوم .

4-    سومی تیون پودر سه درصد 30 کیلوگرم در هکتار در دو نوبت ( نسل اول و دوم )

 عوارض نامطلوب رويكرد كاهش مصرف گرانولها در مزارع شالي:

1.     اثرات سوء بر جمعيت حشرات مفيد و بند پايان.

2.     بالا رفتن جمعيت آفات برگخوار برنج (نارنگا) و پروانه تك نقطه اي به دليل كاهش اثرات مثبت كنترل طبيعي.

3.     به هم خوردن تعادل نسبي ايجاد شده در جمعيت آفت كرم ساقه خوار

 

ج – مبارزه بیولوژیک :

دو گونه زنبور از خانواده Ichneumonidae که پارازیت شفیره در نسل زمستانه آفت بوده و یک نوع زنبور پلی فاژ Apanteles  sp. پارازیت لارو سه گونه زنبور پارازیت تخم از خانواده Trichogrammatidae به اسامی Trichogramma rhenana ، Trichogramm pintoi ، Trichogramma   maidis   و همچنین یک نوع سوسک شکاری از خانواده Staphylinidae   که از تخم ساقه خوار برنج تغذیه می نماید و یک سن شکاری به نام  Andrallus   spinidens  که        پوره های آن لارو پروانه ساقه خوار برنج را طعمه خود قرار می دهند و بالاخره قارچ      Beauveria  brassiana  که روی لارو و احتمالا شفیره آفت موثر است .

در زیر نمودار روند مبارزه زراعی ، شیمیائی و بیولوژیک را طی سالهای مختلف بررسی کرده ایم .

 

کرم برگخوار سبز برنج : Naranga  aenescens

که اصطلاحا" نارنگا هم می خوانند اولین بار در مازندران دیده شد . پروانه های ماده به رنگ زرد روشن همراه با لکه های تیره رنگ در ابتدا و انتهای بال جلوئی قرار دارند . وقتی بالهای پروانه جمع باشند این لکه ها کنار هم قرار گرفته و دو خط منکسر موازی به شکل عدد هشت را برروی بال بوجود می آورند . پروانه های نر به رنگ قهوه ای مایل به قرمز می باشد . بر روی بالهای جلوئی نرها سه خط منکسر و موازی به شکل عدد هشت دیده می شود . رنگ عمومی بدن لارو سبز علفی و سر آن سبز مایل به زرد است . لاروها در هنگام راه رفتن حرکات موجی دارند که اصطلاحا" semilooper می نامند . شفیره های زمستانگذران به رنگ قهوه ای سوخته می باشند . لاروهای این شب پره پس از خروج از تخم ابتدا از پارانشیم بین رگبرگهای بوته های برنج تغذیه نموده و سپس کناره های برگ را خورده و به صورت کنگره ای بیرون آورده و نهایتا" تنها رگبرگ وسط را باقی   می گذارد . این آفت زمستان را به صورت شفیره در غلاف و بقایای بوته برنج و یا روی خاک مزرعه می گذراند . حشرات کامل آفت در اوائل اردیبهشت ماه ظاهر شده و پروانه ماده یک روز پس از خروج شفیره قادر به تخمریزی بوده و تخمهای خود را بر روی برگ و ندرتا" زیر برگ در دو ردیف موازی قرار می دهد . دوره شفیرگی در اردیبهشت 6 روز و در تیر ماه 4 روز می باشد . تغذیه لاروها هنگام شب و ساعات خنک روز صورت می گیرد و تراکم آنها در زیر درختها و نقاط سایه دار مزرعه بیشتر است . به طور کلی دوره تکامل یک نسل این آفت حدود 30 روز است و اکثرا دارای 3 نسل و به ندت 4 نسل دارند .

روشهای مبارزه :

·   مبارزه بیولوژیک : پارازیت تخم به نام Trichogramma  rhenana و یک زنبور پارازیت شفیره از خانواده Ichneumonidae می توان استفاده کرد که فعالیت پارازیت شفیره بسیار جالب توجه است .

·   مبارزه شیمیائی : استفاده از سموم فسفره « مخلوط امولسیون فنیتریتیون و مالاتیون به نسبت 5/1 لیتر در هکتار و سمپاشی با حجم کم روی آفت موثر است .

Skip Navigation Links
تقویم نمایشگاهای کشاورزیExpand تقویم نمایشگاهای کشاورزی
تقدیر نامه ها
گزارشات Expand گزارشات
مقالات شماExpand مقالات شما
همکاران
سایت های مرتبط
سفرهای برگزارشده
جهت انجام امور مربوط به ویزا به سایت زیر مراجعه فرمائید
                                
CopyRight © 2010 ebtekarco.com, All Rights Reserved          طراحی توسط شرکت گسترش تجارت الکترونیک هایبرد